Bir profesör konferans vermek üzere salona girmiş. Ama bakmış ki salon, ön sırada oturan bir seyis dışında bosmuş. Konuşup konuşmama konusunda tereddüde düşen Profesör sonunda seyise sormuş:
- Buradaki tek kişi sensin. Sana göre konuşmalı mıyım, yoksa konuşmamalı mıyım?
Seyis cevap vermiş:
- Hocam ben basit bir insanim, bu konulardan anlamam. Fakat ahıra gelseydim ve bütün atların kaçıp bir tanesinin kaldığını görseydim, yine de onu beslerdim. Bu sözlere hak veren Profesör konferansa başlamış. İki saatin üzerinde konuşmuş durmuş, konferanstan sonra da kendini mutlu hissetmiş, dinleyicisinin de konferansın çok iyi olduğunu onaylanmasını isteyerek sormuş:
- Konuşmamı nasıl buldun?
Seyis cevap vermiş:
- Hocam sana daha önce basit bir adam olduğumu ve bu konulardan pek anlamadığımı söylemiştim. Gene de eğer ahıra gelir, biri dışında tüm atların kaçtığını görseydim, onu beslerdim, ama elimdeki tüm yemi ona verip de hayvanı çatlatmazdım.
Kıssadan Hisse:
"Ne kadar anlatırsan anlat, söylediklerin karşıdakinin anladığı kadardır."
21 Nisan 2011 Perşembe
Avcı İle Şahin
Avcı İle Şahin
Avcının biri tuzak kurmuş; serçeydi, sakaydı, sığırcıktı, bıldırcındı, Allah ne verdiyse ağına düşürüp avlıyormuş.
Yoksul serçe de tam tuzağa düşecekken gökte uçan bir şahin hemen ardına düşmüş, tuzağın içinde yakalamış küçük kuşu. Yakalamış ama, bir de ne görsün! Kendi de tuzağa düşmemiş mi! “Aman "Avcı,” diye yalvar yakar olmuş Şahin: “Anan yahşi, baban yahşi güzel avcı! Ben seni bilmem, sen beni bilmezsin. Bir iştir oldu, tuzağına düştüm. Koy-ver beni gideyim. Sana şimdiye kadar bir kötülüğüm oldu mu?”
“Peki,” demiş avcı, “şu yoksul serçenin sana bir kötülüğü oldu mu?”
Böyle demiş; ağını toplamış, şahin de içinde, sırtına vurup köyünün yolunu tutmuş.
Kıssadan Hisse:
Başkalarını korumak demek, kendini de korumak demektir. Kendini korumak isteyen, başkalarını da korur.
Avcının biri tuzak kurmuş; serçeydi, sakaydı, sığırcıktı, bıldırcındı, Allah ne verdiyse ağına düşürüp avlıyormuş.
Yoksul serçe de tam tuzağa düşecekken gökte uçan bir şahin hemen ardına düşmüş, tuzağın içinde yakalamış küçük kuşu. Yakalamış ama, bir de ne görsün! Kendi de tuzağa düşmemiş mi! “Aman "Avcı,” diye yalvar yakar olmuş Şahin: “Anan yahşi, baban yahşi güzel avcı! Ben seni bilmem, sen beni bilmezsin. Bir iştir oldu, tuzağına düştüm. Koy-ver beni gideyim. Sana şimdiye kadar bir kötülüğüm oldu mu?”
“Peki,” demiş avcı, “şu yoksul serçenin sana bir kötülüğü oldu mu?”
Böyle demiş; ağını toplamış, şahin de içinde, sırtına vurup köyünün yolunu tutmuş.
Kıssadan Hisse:
Başkalarını korumak demek, kendini de korumak demektir. Kendini korumak isteyen, başkalarını da korur.
Allah Rızası İçin
Yavuz Sultan Selim, Mısır Seferi'nden başarılı dönmüştü. Bütün halk toplanmış onu şehre girerken alkışlamak için sabırsızlanıyordu. Ama Padişah, gece olmadan şehre girmek istemiyordu. Bunun sebebini herkes merak ettiği halde hiç kimse sormaya cesaret edemiyordu. Sonunda büyük alimlerden olan İbni Kemal: "Padişahım, bir maruzatım var," dedi. Padişahın: "Efendi, ne istediğin varsa hiç çekinmeden söyle," demesi üzerine İbni Kemal cevabı merak edilen soruyu şöyle sordu: "Askerler merakta, bütün halk sokağa dökülmüş, sizi alkışlamayı beklerken siz hâlâ şehre girmezsiniz. Bunun sebebi hikmeti nedir?" Yavuz şu şahane cevabı verdi: "Efendi, sen bizi hâlâ tanıyamadın mı? Biz; şan, şöhret ve alkış toplamak için değil, Allah rızasını kazanmak için savaşırız."
Akıllara Ziyan Bir Hesaplama ve Bir Güzellik
Kanuni Sultan Süleyman’ın kızı Mihrimah Sultan on yedisine bastığında, iki kişi onunla evlenmek ister. Mihrimah, yani Mihrü Mah, Farsca’da “Güneş ve Ay” anlamına gelir. Kızla evlenmek isteyenlerin biri Diyarbakır Valisi Rüstem Paşa diğeriyse Mimar Sinan’dır.
Padişah kızını Rüstem Paşa’ya verir.
Koca Sinan evlidir, ellisindedir ve de Mihrimah Sultan’a deliler gibi âşıktır! Gerçi sevdiğine kavuşamamıştır ama aşkını, olanca güzelliğiyle sanatına yansıtmıştır. Üsküdar’a, Saray’ın isteğiyle elbet, 1540 yılında Mihrimah Sultan Camii’nin temelini atar ve 1548’de bitirir. Camiyi yaparken, eserine sanki “etekleri yerleri süpüren bir kadının” dış çizgilerini verir. Derken, ilk kez padişah fermanı olmaksızın, Edirnekapı’da, pek kimselerin uğramadığı ıssız ama İstanbul’un en yüksek tepelerinden birine, ikinci bir eser yapmaya koyulur Mihrimah Sultan’a. Cami küçücüktür. Minaresi otuz sekiz metredir, bir adet incecik kubbesi üzerindeyse yüz 61 pencere, camiin iç güzelliğini aydınlatır. İçerdeki sarkıtlar ve minare kenarlarındaki işlemeler Mihrimah Sultan’ın topuklarını döven saçlarını anımsatır insana. İşte, aşka adanmış iki eser.
Şimdi, gidin Edirnekapı ve Üsküdar’daki camileri aynı anda görebileceğiniz bir yer seçin. Ve 21 Mart’ta, yani geceyle gündüzün eşit olduğu günde seyreyleyin. Unutmadan, 21 Mart Mihrimah Sultan’ın doğum günüdür.
Göreceğiniz manzaraysa şudur:Edirnekapı camiinin tek minaresi ardından tepsi gibi kıpkırmızı güneş batarken, Üsküdar’daki camiinin ardından ay doğar! Mihrü Mah eşittir Güneş ve Ay. Bu nasıl akıllara ziyan bir hesaplamadır; nasıl bir güzellik anlayışıdır ...
Padişah kızını Rüstem Paşa’ya verir.
Koca Sinan evlidir, ellisindedir ve de Mihrimah Sultan’a deliler gibi âşıktır! Gerçi sevdiğine kavuşamamıştır ama aşkını, olanca güzelliğiyle sanatına yansıtmıştır. Üsküdar’a, Saray’ın isteğiyle elbet, 1540 yılında Mihrimah Sultan Camii’nin temelini atar ve 1548’de bitirir. Camiyi yaparken, eserine sanki “etekleri yerleri süpüren bir kadının” dış çizgilerini verir. Derken, ilk kez padişah fermanı olmaksızın, Edirnekapı’da, pek kimselerin uğramadığı ıssız ama İstanbul’un en yüksek tepelerinden birine, ikinci bir eser yapmaya koyulur Mihrimah Sultan’a. Cami küçücüktür. Minaresi otuz sekiz metredir, bir adet incecik kubbesi üzerindeyse yüz 61 pencere, camiin iç güzelliğini aydınlatır. İçerdeki sarkıtlar ve minare kenarlarındaki işlemeler Mihrimah Sultan’ın topuklarını döven saçlarını anımsatır insana. İşte, aşka adanmış iki eser.
Şimdi, gidin Edirnekapı ve Üsküdar’daki camileri aynı anda görebileceğiniz bir yer seçin. Ve 21 Mart’ta, yani geceyle gündüzün eşit olduğu günde seyreyleyin. Unutmadan, 21 Mart Mihrimah Sultan’ın doğum günüdür.
Göreceğiniz manzaraysa şudur:Edirnekapı camiinin tek minaresi ardından tepsi gibi kıpkırmızı güneş batarken, Üsküdar’daki camiinin ardından ay doğar! Mihrü Mah eşittir Güneş ve Ay. Bu nasıl akıllara ziyan bir hesaplamadır; nasıl bir güzellik anlayışıdır ...
Efendi Göçtü
Akşemseddin Hazretleri birgün oğlunu (4 yaşındaki Hamdi Çelebi) dizine oturtur. Minik yavru bülbül gibi Kur’an okur. Mübârek bir ara hanımına döner. “Biliyor musun?” der, “Aslında dünyanın mihneti, zahmeti çekilmez ama şuncağızın yetim kalmasına dayanamam. Yoksa çoktaaan göçerdim!” Hanımı omuz silker. “Amaaan efendi” der, “Sen de göçemedin gitti yani.” Mübarek “İyi öyleyse!” deyip kalkar. Göynüklülerle helalleşir ve mescide çekilir. Talebelerine “okuyun” buyururlar. Bir ara gözleri kapanır, yüzü aydınlanır. Kolları yana düşer ve berrak bir tebessüm oturur dudaklarına. Müridleri eve koşarlar “Başınız sağolsun.” derler, “Efendi göçtü!”
2 Mart 2011 Çarşamba
Felsefe Dersleri
DİŞİ ASLAN
Hayvanlar bir gün, "Kim daha çok çocuk doğurabilir?" diye çekişmeye başlarlar. Hep birlikte dişi aslana gidip danışırlar.. "Sen kaç çocuk doğurabiliyorsun?" diye sorarlar aslana. "Bir" diye yanıtlar dişi aslan. "Fakat ben aslan doğururum."
Nitelik, nicelikten önemlidir.
---
YENGEÇ İLE ANNESİ
"Neden böyle yan yan yürüyorsun yavrum?" diye sorar anne yengeç çocuğuna. "Düzgün yürüsene!" der. - "Pekala anne" der çocuk. - "Sen önümden düzgün yürü, ben seni takip ederim."
Hareketler sözlerden önde gelir.
---
ASLAN, KOYUN, KURT VE TİLKİ
Aslanın biri, bir koyunu yanına çağırır ve nefesinin kokup kokmadığını sorar. "Evet" diye yanıtlar koyun. Aslan bu yanıta kızar ve koyunu oracıkta parçalar. Daha sonra kurda seslenip yanına çağırır, ona da aynı soruyu sorar. "Hayır" diye yanıtlar kurt korkudan. Ancak o da yağcılık yaptığı için aslanın öfkesinden kurtulamaz. Sıra tilkiye gelmiştir. Aynı soruyu tilkiye de sorar. Tilkinin yanıtı şöyle olur; - Üzgünüm, üşütmüşüm biraz, o yüzden burnum koku almıyor ... Akıllı kişi tehlikeli durumlarda konuşmaz !!! *
---
KAZLAR VE TURNALAR
Kazlar ve turnalar, bir gün aynı tarlada yiyecek ararlarken birden yanlarına yaklaşmaya çalışan avcıyı fark ederler. Turnalar daha çevik ve hafif oldukları için hemen uçarlar. Oysa kazlar ağır hareket ettikleri için avcıdan kurtulamazlar.
Yakalananlar her zaman suçlu olanlar değildir.
---
HASTA GEYİK
Yaşlı bir geyik hasta düşer ve daha rahat otlayabilmek için güzel otlarla dolu bir çalılıkta yaşamaya başlar. Her hayvanla iyi geçindiği için pek çok hayvan sık sık geyiğin ziyaretine gelir. Zamanla her gelen hayvan bu güzel otlardan tatmaya başlayınca, kısa süre sonra tüm otlar biter. Geyik hastalıktan kurtulur ama yiyecek hiçbir şey kalmadığı için bir süre sonra açlıktan ölür. Bazen iyi şeyler de paylaştıkça bitebilir.
Elimizdekinin değerini bilelim. *
---
FARELERİN TOPLANTISI
Bir gün fareler bir araya gelirler ve başlarına musallat olan bir kediden kurtulma planları yaparlar. Pek çok fikir öne sürülür. Hiç biri kabul görmez. En sonunda genç bir fare kedinin boynuna bir çan asmayı önerir. Böylece kedi kendilerine yaklaşırken, farkına varacak ve kaçabileceklerdir. Bu öneri fareler tarafından alkışlarla onaylanır. Bu arada, bir köşede sessizce onları dinlemekte olan yaşlı bir fare ayağa kalkar ve bu önerinin çok zekice olduğunu, başarılı olacağından hiç kuşkusu olmadığını belirtir. " Fakat " der. " Kafamı bir soru kurcalıyor. Aramızdan kim kedinin boynuna çan asacak ? "
İyi bir plan yapmak ayrı, o planı gerçekleştirmek ayrıdır. *
---
İnsanlar FELSEFE yi;
* Çocuk ken MASAL'lardan,
* Büyüyünce KİTAP'lardan,
* İhtiyarlayınca da arkalarında kalan Yaşam'larından öğrenirler...
Gıyasettin Aytaş'a teşekkürlerimizle.
Hayvanlar bir gün, "Kim daha çok çocuk doğurabilir?" diye çekişmeye başlarlar. Hep birlikte dişi aslana gidip danışırlar.. "Sen kaç çocuk doğurabiliyorsun?" diye sorarlar aslana. "Bir" diye yanıtlar dişi aslan. "Fakat ben aslan doğururum."
Nitelik, nicelikten önemlidir.
---
YENGEÇ İLE ANNESİ
"Neden böyle yan yan yürüyorsun yavrum?" diye sorar anne yengeç çocuğuna. "Düzgün yürüsene!" der. - "Pekala anne" der çocuk. - "Sen önümden düzgün yürü, ben seni takip ederim."
Hareketler sözlerden önde gelir.
---
ASLAN, KOYUN, KURT VE TİLKİ
Aslanın biri, bir koyunu yanına çağırır ve nefesinin kokup kokmadığını sorar. "Evet" diye yanıtlar koyun. Aslan bu yanıta kızar ve koyunu oracıkta parçalar. Daha sonra kurda seslenip yanına çağırır, ona da aynı soruyu sorar. "Hayır" diye yanıtlar kurt korkudan. Ancak o da yağcılık yaptığı için aslanın öfkesinden kurtulamaz. Sıra tilkiye gelmiştir. Aynı soruyu tilkiye de sorar. Tilkinin yanıtı şöyle olur; - Üzgünüm, üşütmüşüm biraz, o yüzden burnum koku almıyor ... Akıllı kişi tehlikeli durumlarda konuşmaz !!! *
---
KAZLAR VE TURNALAR
Kazlar ve turnalar, bir gün aynı tarlada yiyecek ararlarken birden yanlarına yaklaşmaya çalışan avcıyı fark ederler. Turnalar daha çevik ve hafif oldukları için hemen uçarlar. Oysa kazlar ağır hareket ettikleri için avcıdan kurtulamazlar.
Yakalananlar her zaman suçlu olanlar değildir.
---
HASTA GEYİK
Yaşlı bir geyik hasta düşer ve daha rahat otlayabilmek için güzel otlarla dolu bir çalılıkta yaşamaya başlar. Her hayvanla iyi geçindiği için pek çok hayvan sık sık geyiğin ziyaretine gelir. Zamanla her gelen hayvan bu güzel otlardan tatmaya başlayınca, kısa süre sonra tüm otlar biter. Geyik hastalıktan kurtulur ama yiyecek hiçbir şey kalmadığı için bir süre sonra açlıktan ölür. Bazen iyi şeyler de paylaştıkça bitebilir.
Elimizdekinin değerini bilelim. *
---
FARELERİN TOPLANTISI
Bir gün fareler bir araya gelirler ve başlarına musallat olan bir kediden kurtulma planları yaparlar. Pek çok fikir öne sürülür. Hiç biri kabul görmez. En sonunda genç bir fare kedinin boynuna bir çan asmayı önerir. Böylece kedi kendilerine yaklaşırken, farkına varacak ve kaçabileceklerdir. Bu öneri fareler tarafından alkışlarla onaylanır. Bu arada, bir köşede sessizce onları dinlemekte olan yaşlı bir fare ayağa kalkar ve bu önerinin çok zekice olduğunu, başarılı olacağından hiç kuşkusu olmadığını belirtir. " Fakat " der. " Kafamı bir soru kurcalıyor. Aramızdan kim kedinin boynuna çan asacak ? "
İyi bir plan yapmak ayrı, o planı gerçekleştirmek ayrıdır. *
---
İnsanlar FELSEFE yi;
* Çocuk ken MASAL'lardan,
* Büyüyünce KİTAP'lardan,
* İhtiyarlayınca da arkalarında kalan Yaşam'larından öğrenirler...
Gıyasettin Aytaş'a teşekkürlerimizle.
1 Mart 2011 Salı
Değişik bir eğitim modeli!
Finlandiyalı öğrencilerin başarısı son bir kaç yıldır çeşitli ülkelerde araştırma konusu...
Finlandiyalı çocuklar niçin bu kadar zeki?
Uluslararası testlerde Finlandiyalı çocuklar dünyadaki yaşıtlarından belirgin şekilde daha üstün sonuçlar aldılar. Amerikalı eğitimciler şimdi bunun nedenlerini araştırıyor.
Finlandiya'daki liseli çocuklar ev ödevlerini yapmak için günde en fazla yarım saat harcıyorlar. Okul üniforması giymiyorlar. Finlandiya'daki liselerde çalıp duran ziller veya üstün zekalılar için özel sınıflar da bulunmuyor. Çok az miktarda standart sınavlar var, Finlandiyalı anababalar çocuklarının üniversiteye girişleri konusunda büyük endişeler taşımıyorlar. Hatta Finlandiya'daki çocuklar 7 yaşına kadar okula başlamıyorlar da...
Ama uluslararası ölçülere vurulduğunda Finlandiyalı ergen gençler dünyadaki en zeki çocuklar. 57 ülkeyi içine alan testlerde 15 yaşındaki Finlandiyalıların en üst dereceleri paylaştı. ABD'deki eğitim sisteminde bir sürü ev ödevi, standart test ve kurallar olmasına rağmen Amerikalı çocuklar C klasmanında yer aldılar.
Finlandiyalı gençler de Amerikalı yaşıtları kadar internet bağımlısı. Alaycı konuşmayı seviyorlar rap ve heavy metal dinliyorlar. Ama konu matematik, fen bilgisi veya dilbilgisi olunca 15 yaşındaki Finlandiyalı çocuklar dünyadaki diğer arkadaşlarına fark atıyorlar.
Finlandiyalı işçilerin dünyanın en verimli çalışan işçileri olmasının ardında yatan nedenler de buralarda bir yerlerde.
ÖĞRENCİLERİN PARLAK BAŞARISI
Toplumsal ve ekonomik trendleri izleyen OECD tarafından sponsorluğu yapılan bir çalışmada Finli gençler gösterdikleri yüksek performansla bütün dünyanın dikkatini çekmeyi başardılar. Söz konusu testler yalnızca çoktan seçmeli sorulardan oluşmuyordu.
Sözgelişi "grafitinin sanatsal değerini tartışın" gibi kompozisyon sorularıyla öğrencilerin dil, okuduğunu anlama ve yazılı ifade gibi alanlardaki becerileri de değerlendirmeye alındı.
Finlandiyalı öğrencilerin bu başarısı aslında son bir kaç yıldır çeşitli ülkelerde araştırma konusu olmuştu. ABD Eğitim Bakanlığı bile bu başarının nedenlerini araştıran çalışmalara girişti. Buldukları neden görünüşte oldukça basit olmakla birlikte, sağlanması hiç de kolay olmayan bir duruma işaret ediyordu: İyi eğitimli öğretmenler ve sorumluluk sahibi öğrenciler.
Daha çok küçük yaşlardan itibaren Finlandiyalı çocuklar kendilerini sürekli kontrol eden bir yetişkin olmaksızın eğitim ve oyunlarına devam edebilmeyi öğreniyorlar. Öğretmenler ise öğrencilerine en iyi uyacak ders programlarını yaratmakta becerikliler.
Ziyaretçiler ve stajyer öğretmenler, Jyväskylä'daki Norssi Okulunun dersliklerine bakan bir balkondan öğrenci dersliklerini izleyebiliyorlar. Gördükleri manzara ise son derece rahat ve 'temel etmenlerin öne çıkarıldığı' bir eğitim manzarası. Model bir kampüs durumundaki bu okulun herhangi bir spor takımı yok, bandosu veya müzik grubu da yok. Mezuniyet balosu gibi etkinlikler de düzenlenmiyor.
15 yaşındaki Fanny Salo, Norssi'nin zeki öğrencilerinden biri. Genç kız dergilerini okumayı, "Desperate Housewives" seyretmeyi veya arkadaşlarıyla birlikte mağazaları gezip elbiselere bakmayı çok seviyor. Fanny, hiç de ekstra efor harcamadan bütün sınavlardan A alıyor. Bazen kendisi kadar hızlı gelemeyen sınıf arkadaşlarına derslerinde yardımcı oluyor bazen de sınıfın geri kalanı ona yetişmeye çalışırken "Sınıfta herkes çalışırken oturup dinlenmek de eğlenceli olabiliyor" diyor.
Finlandiyalı eğitimcilerin fikrine göre, yetenekli çocukları daha da yüksek performans göstermeleri için teşvik etmektense, zayıf ve geride kalan öğrencilere daha çok eğilmek, toplamda çok daha iyi sonuçlar veriyor. Buradaki ana fikir, daha zeki konumdaki çocukların, kendi gelişimlerini engellemeden, kendilerinden daha geri konumdaki arkadaşlarına yardımcı olacağı ilkesi üzerine kurulmuş. Eğitimde 'rekabet' anlayışı Finlandiya'da pek rağbet görmüyor anlaşıldığı kadarıyla.
Öğleden sonraki fizik dersi başladığında sınıf birden ciddi bir sesizliğe gömülüyor. Öğretmenler ve öğrenciler birbirlerine isimleriyle hitap etmekte. Sınıftaki tek kural ise: Derste cep telefonu ve ipod kullanılmayacak ve şapka takılmayacak.
Fanny'nin en isyankar sınıf arkadaşı ise sarı saçlarını siyaha boyayan ve pembe spor ayakkabıları giyen bir tip. Havanın yaz aylarında bile genellikle serin geçtiği bu ülkede normalde öğrenciler kalın botlar giyiyor. Güneşin pek de cömert davranmadığı ülkede cildi daha koyu gösterecek losyonlar oldukça yaygın. Cevabını herkesin bildiği basit bir soruyu Finlandiyalı bir gence sorduğunuzda size "KVG" diyecektir. Bu kelime "Bu sorunun cevabını Google'da arasana, aptal!" cümlesinin Fince yazılışının kısaltması oluyor.
EĞİTİM CİDDİ İŞTİR, ÖĞRETMEN UZMAN OLMALI
Norssi okulu adeta bir eğitim hastanesi gibi çalışmakta: Her yıl 800 stajyer öğretmen bu okula geliyor. Üniversiteden yeni mezun öğretmenler çocuklarla birlikte çalışmalara katılırken, kıdemli öğretmenler de her an onlara yardımcı oluyor. Öğretmenlerin master derecesi olması şart! Öğretmenlik Finlandiya'da çok ciddiye alınan saygın bir meslek: Tek bir açık pozisyon için 40 başvuru olabiliyor. Finlandiya'daki öğretmen maaşlarının Amerika'daki öğretmen maaşlarına yakın olduğunu fakat Finli öğretmenlerin çok daha özgür olduklarını belirtmekte yarar var.
Finlandiyalı öğretmenler dersler için istedikleri yardımcı kitapları seçmekte ve ders programını diledikleri gibi oluşturmakta özgürler. Ulusal müfredata uyum tabii ki söz konusu. Ancak diğer ülkerlerdeki eğitim sistemini standart tipte üretim yapan bir "fabrikaya" benzetecek olursak, Finlandiya'daki öğretmenleri bir tür 'serbest girşimci' olarak tanımlamak yanlış olmaz.
FİNLANDİYA DA FARKLI OLAN NEDİR?
Finlilerin okumaya duydukları derin 'aşk'ın Finlandiya'daki eğitim sisteminin başarısına yaptığı katkı tartışılmaz. Finlandiya'da doğan her çocuğa devlet tarafından verilen hediye paketinin içinde mutlaka resimli bir kitap yer alıyor.
Pek çok kütüphane ise alışveriş merkezlerinin hemen yanına yerleşik durumda. Şehrin banliyölerine günlük olarak seferler yapan 'kütüphane otobüslerini' de unutmamak gerek.
Fince, diğer hiç bir dile benzemiyor. İngilizce basılmış bir kitabın Finceye çevirisi çokça bir zaman sonra yapıldığı için, söz gelişi Fin çocuklar Harry Potter kitabını İngilizce okumak için büyük gayret gösterdiler çünkü Fince basım Harry Potter piyasaya çıktığında kitabın sonunu öğrenmiş olmaktan korkuyorlardı. Filmler ve televizyon dizilerinin bir kısmı dublajlı bir kısmı ise Fince altyazılı gösteriliyor.
Kasım 2007'de İskandinav eğitimcilerin faaliyetlerinde teknolojiyi nasıl kullandıklarını incelemek için Finlandiya'ya gelen bir Amerikan heyeti; Finlandiyalı öğretmenlerin beyaz tahta ve marker yerine kara tahta ve tebeşir kullandıklarını, sınıflarda PowerPoint sunumları yerine tepegöz ve projektörlerin kullanıldığını görünce büyük bir şaşkınlığa düştü.
19 yaşındaki Finli öğrenci Elina Lamponen, öğrenci değişimi için gittiği Michigan'daki Colon Lisesinde geçen bir yılını tuhaf anılarla hatırlıyor: "Öğretmen öğrencilere ödevlerini yapıp yamadıklarını sorduğunda öğrenciler 'Ne ödevi ya? Asıl sen ne yaptın dün akşam?' gibi cevaplar veriyorlardı. Tarih dersinin sınavları bile çoktan seçmeliydi. Sınıf projeleri bile o kadar basit konulardan seçiliyordu ki, Finlandiya'ya döndükten sonra aynı sınıfı bir daha tekrarlamak zorunda kaldım."
Finlandiya eğitim sistemi basit esaslara dayanıyor olsa da bunun bir benzerini Amerika'da yaratmak çok güç. Finlandiya toplumu çok daha homojen bir yapıda. Üstelik de Finlandiya bütçesinin eğitime ayrılan kısmı çok daha yüksek. Finandiyalı çocukların okula devamlılığını sağlayan çok sayıda sosyal yardım imkanı da bulunuyor ki bunların benzerleri Amerika'da yok.
Finli öğrencilerin üniversiteye girme konusunda duydukları kaygı ve stres diğer ülkelerdeki gençlere kıyasla çok düşük düzeylerde. Bu da 'rekabet unsurunun' bir stres faktörü olarak ön plana çıkmasını engelliyor.
Finlandiyalılar yüksek yaşam standartlarına sahip olsalar da, yükselen global ekonomi içinde geri planda kalmaktan korkuyorlar. Nokia gibi elektronik ve telekomünikasyon şirketleri, orman ürünleri ve madencilikle ilgili sektörlerde Finliler rekabet güçlerinin yüksek olduğunu düşünmekteler.
Globalleşen dünyada 'insan kaynaklarının' kalitesi de giderek önem kazanıyor hiç kuşkusuz.
Sayın Erdal Açıkses'e teşekkürl
Finlandiyalı çocuklar niçin bu kadar zeki?
Uluslararası testlerde Finlandiyalı çocuklar dünyadaki yaşıtlarından belirgin şekilde daha üstün sonuçlar aldılar. Amerikalı eğitimciler şimdi bunun nedenlerini araştırıyor.
Finlandiya'daki liseli çocuklar ev ödevlerini yapmak için günde en fazla yarım saat harcıyorlar. Okul üniforması giymiyorlar. Finlandiya'daki liselerde çalıp duran ziller veya üstün zekalılar için özel sınıflar da bulunmuyor. Çok az miktarda standart sınavlar var, Finlandiyalı anababalar çocuklarının üniversiteye girişleri konusunda büyük endişeler taşımıyorlar. Hatta Finlandiya'daki çocuklar 7 yaşına kadar okula başlamıyorlar da...
Ama uluslararası ölçülere vurulduğunda Finlandiyalı ergen gençler dünyadaki en zeki çocuklar. 57 ülkeyi içine alan testlerde 15 yaşındaki Finlandiyalıların en üst dereceleri paylaştı. ABD'deki eğitim sisteminde bir sürü ev ödevi, standart test ve kurallar olmasına rağmen Amerikalı çocuklar C klasmanında yer aldılar.
Finlandiyalı gençler de Amerikalı yaşıtları kadar internet bağımlısı. Alaycı konuşmayı seviyorlar rap ve heavy metal dinliyorlar. Ama konu matematik, fen bilgisi veya dilbilgisi olunca 15 yaşındaki Finlandiyalı çocuklar dünyadaki diğer arkadaşlarına fark atıyorlar.
Finlandiyalı işçilerin dünyanın en verimli çalışan işçileri olmasının ardında yatan nedenler de buralarda bir yerlerde.
ÖĞRENCİLERİN PARLAK BAŞARISI
Toplumsal ve ekonomik trendleri izleyen OECD tarafından sponsorluğu yapılan bir çalışmada Finli gençler gösterdikleri yüksek performansla bütün dünyanın dikkatini çekmeyi başardılar. Söz konusu testler yalnızca çoktan seçmeli sorulardan oluşmuyordu.
Sözgelişi "grafitinin sanatsal değerini tartışın" gibi kompozisyon sorularıyla öğrencilerin dil, okuduğunu anlama ve yazılı ifade gibi alanlardaki becerileri de değerlendirmeye alındı.
Finlandiyalı öğrencilerin bu başarısı aslında son bir kaç yıldır çeşitli ülkelerde araştırma konusu olmuştu. ABD Eğitim Bakanlığı bile bu başarının nedenlerini araştıran çalışmalara girişti. Buldukları neden görünüşte oldukça basit olmakla birlikte, sağlanması hiç de kolay olmayan bir duruma işaret ediyordu: İyi eğitimli öğretmenler ve sorumluluk sahibi öğrenciler.
Daha çok küçük yaşlardan itibaren Finlandiyalı çocuklar kendilerini sürekli kontrol eden bir yetişkin olmaksızın eğitim ve oyunlarına devam edebilmeyi öğreniyorlar. Öğretmenler ise öğrencilerine en iyi uyacak ders programlarını yaratmakta becerikliler.
Ziyaretçiler ve stajyer öğretmenler, Jyväskylä'daki Norssi Okulunun dersliklerine bakan bir balkondan öğrenci dersliklerini izleyebiliyorlar. Gördükleri manzara ise son derece rahat ve 'temel etmenlerin öne çıkarıldığı' bir eğitim manzarası. Model bir kampüs durumundaki bu okulun herhangi bir spor takımı yok, bandosu veya müzik grubu da yok. Mezuniyet balosu gibi etkinlikler de düzenlenmiyor.
15 yaşındaki Fanny Salo, Norssi'nin zeki öğrencilerinden biri. Genç kız dergilerini okumayı, "Desperate Housewives" seyretmeyi veya arkadaşlarıyla birlikte mağazaları gezip elbiselere bakmayı çok seviyor. Fanny, hiç de ekstra efor harcamadan bütün sınavlardan A alıyor. Bazen kendisi kadar hızlı gelemeyen sınıf arkadaşlarına derslerinde yardımcı oluyor bazen de sınıfın geri kalanı ona yetişmeye çalışırken "Sınıfta herkes çalışırken oturup dinlenmek de eğlenceli olabiliyor" diyor.
Finlandiyalı eğitimcilerin fikrine göre, yetenekli çocukları daha da yüksek performans göstermeleri için teşvik etmektense, zayıf ve geride kalan öğrencilere daha çok eğilmek, toplamda çok daha iyi sonuçlar veriyor. Buradaki ana fikir, daha zeki konumdaki çocukların, kendi gelişimlerini engellemeden, kendilerinden daha geri konumdaki arkadaşlarına yardımcı olacağı ilkesi üzerine kurulmuş. Eğitimde 'rekabet' anlayışı Finlandiya'da pek rağbet görmüyor anlaşıldığı kadarıyla.
Öğleden sonraki fizik dersi başladığında sınıf birden ciddi bir sesizliğe gömülüyor. Öğretmenler ve öğrenciler birbirlerine isimleriyle hitap etmekte. Sınıftaki tek kural ise: Derste cep telefonu ve ipod kullanılmayacak ve şapka takılmayacak.
Fanny'nin en isyankar sınıf arkadaşı ise sarı saçlarını siyaha boyayan ve pembe spor ayakkabıları giyen bir tip. Havanın yaz aylarında bile genellikle serin geçtiği bu ülkede normalde öğrenciler kalın botlar giyiyor. Güneşin pek de cömert davranmadığı ülkede cildi daha koyu gösterecek losyonlar oldukça yaygın. Cevabını herkesin bildiği basit bir soruyu Finlandiyalı bir gence sorduğunuzda size "KVG" diyecektir. Bu kelime "Bu sorunun cevabını Google'da arasana, aptal!" cümlesinin Fince yazılışının kısaltması oluyor.
EĞİTİM CİDDİ İŞTİR, ÖĞRETMEN UZMAN OLMALI
Norssi okulu adeta bir eğitim hastanesi gibi çalışmakta: Her yıl 800 stajyer öğretmen bu okula geliyor. Üniversiteden yeni mezun öğretmenler çocuklarla birlikte çalışmalara katılırken, kıdemli öğretmenler de her an onlara yardımcı oluyor. Öğretmenlerin master derecesi olması şart! Öğretmenlik Finlandiya'da çok ciddiye alınan saygın bir meslek: Tek bir açık pozisyon için 40 başvuru olabiliyor. Finlandiya'daki öğretmen maaşlarının Amerika'daki öğretmen maaşlarına yakın olduğunu fakat Finli öğretmenlerin çok daha özgür olduklarını belirtmekte yarar var.
Finlandiyalı öğretmenler dersler için istedikleri yardımcı kitapları seçmekte ve ders programını diledikleri gibi oluşturmakta özgürler. Ulusal müfredata uyum tabii ki söz konusu. Ancak diğer ülkerlerdeki eğitim sistemini standart tipte üretim yapan bir "fabrikaya" benzetecek olursak, Finlandiya'daki öğretmenleri bir tür 'serbest girşimci' olarak tanımlamak yanlış olmaz.
FİNLANDİYA DA FARKLI OLAN NEDİR?
Finlilerin okumaya duydukları derin 'aşk'ın Finlandiya'daki eğitim sisteminin başarısına yaptığı katkı tartışılmaz. Finlandiya'da doğan her çocuğa devlet tarafından verilen hediye paketinin içinde mutlaka resimli bir kitap yer alıyor.
Pek çok kütüphane ise alışveriş merkezlerinin hemen yanına yerleşik durumda. Şehrin banliyölerine günlük olarak seferler yapan 'kütüphane otobüslerini' de unutmamak gerek.
Fince, diğer hiç bir dile benzemiyor. İngilizce basılmış bir kitabın Finceye çevirisi çokça bir zaman sonra yapıldığı için, söz gelişi Fin çocuklar Harry Potter kitabını İngilizce okumak için büyük gayret gösterdiler çünkü Fince basım Harry Potter piyasaya çıktığında kitabın sonunu öğrenmiş olmaktan korkuyorlardı. Filmler ve televizyon dizilerinin bir kısmı dublajlı bir kısmı ise Fince altyazılı gösteriliyor.
Kasım 2007'de İskandinav eğitimcilerin faaliyetlerinde teknolojiyi nasıl kullandıklarını incelemek için Finlandiya'ya gelen bir Amerikan heyeti; Finlandiyalı öğretmenlerin beyaz tahta ve marker yerine kara tahta ve tebeşir kullandıklarını, sınıflarda PowerPoint sunumları yerine tepegöz ve projektörlerin kullanıldığını görünce büyük bir şaşkınlığa düştü.
19 yaşındaki Finli öğrenci Elina Lamponen, öğrenci değişimi için gittiği Michigan'daki Colon Lisesinde geçen bir yılını tuhaf anılarla hatırlıyor: "Öğretmen öğrencilere ödevlerini yapıp yamadıklarını sorduğunda öğrenciler 'Ne ödevi ya? Asıl sen ne yaptın dün akşam?' gibi cevaplar veriyorlardı. Tarih dersinin sınavları bile çoktan seçmeliydi. Sınıf projeleri bile o kadar basit konulardan seçiliyordu ki, Finlandiya'ya döndükten sonra aynı sınıfı bir daha tekrarlamak zorunda kaldım."
Finlandiya eğitim sistemi basit esaslara dayanıyor olsa da bunun bir benzerini Amerika'da yaratmak çok güç. Finlandiya toplumu çok daha homojen bir yapıda. Üstelik de Finlandiya bütçesinin eğitime ayrılan kısmı çok daha yüksek. Finandiyalı çocukların okula devamlılığını sağlayan çok sayıda sosyal yardım imkanı da bulunuyor ki bunların benzerleri Amerika'da yok.
Finli öğrencilerin üniversiteye girme konusunda duydukları kaygı ve stres diğer ülkelerdeki gençlere kıyasla çok düşük düzeylerde. Bu da 'rekabet unsurunun' bir stres faktörü olarak ön plana çıkmasını engelliyor.
Finlandiyalılar yüksek yaşam standartlarına sahip olsalar da, yükselen global ekonomi içinde geri planda kalmaktan korkuyorlar. Nokia gibi elektronik ve telekomünikasyon şirketleri, orman ürünleri ve madencilikle ilgili sektörlerde Finliler rekabet güçlerinin yüksek olduğunu düşünmekteler.
Globalleşen dünyada 'insan kaynaklarının' kalitesi de giderek önem kazanıyor hiç kuşkusuz.
Sayın Erdal Açıkses'e teşekkürl
Kaydol:
Kayıtlar (Atom)