RÜZGAR iLE YAPRAK

Rüzgâr ile yaprak dost oldular. Artık rüzgâr savurmuyordu yaprağı.
-"Söyle dostum, nereye istersen oraya götüreyim seni" dedi rüzgâr yaprağa.
Yaprak düşündü taşındı, aklına hiçbir şey gelmedi.
Tekrar sordu rüzgâr:
- Hadi söyle seni istediğin yere taşıyayım.
Tekrar düşündü yaprak, aklına yine bir şey gelmedi…
- "Bilmiyorum rüzgâr kardeş, aklıma hiçbir şey gelmiyor. Sen söyle ?" dedi.
Rüzgâr:
- Gidecegin yeri bilmedikten sonra rüzgâr dostun olsa neye yarar.. Savrulur gidersin!
dedi ve bildigi gibi esti tekrar. Yaprak yine savruldu…
Üstelik de bu sefer savuran dostuydu.

İnsanın bu dünyada ne istediğini bilmesi gerek. Bilmediğin zaman bir yaprak misali savrulursun oradan oraya.

Bir ömür, Dört kusak.

Birinci kusak 1960 li yillar birinci kusagin Avrupaya isci olarak gelmesiyle baslar. Nasil gelmisler, ne getirmisler, ne kazanmislar bunlari biliyoruz, dinledik, seyrettik, okuduk ve baskalarina da bol bol anlattik.
Bizlere buralara ne birakmislar bu cok önemli. ayni yillar yabanci olarak, yunanlar, italyanlar, ispanyollar, yugoslavlar bir cok milletten insan var, bunlarin en cahili orta ögretim mezunu, o dönemlerde aydin sayilacak, dünya görüsü olan insanlar. Biz türklerin ise okuma yazma orani cok dösük, en egitimlisi ilk okul veya orta okul gözüküyor, hal böyle iken Atalarimizin buralara gönderilme gayeleri neydi?
I. kusagin görev ve sorumluluklar neydi?
-Ekonomik acidan rahata kavusmak,
-Eilesinin ve cocuklarinin ihtiyaclarini karsilamak.
-Türkiyeye döviz giris kanallarini cogaltmak.
-Teknolojinin türkiyeye aktarilmasina katki saglamak
-Köyüne, komsusuna, ilcesine, iline yardim, ev, fabrika,..vs,.......vs bunlarin hepsi onlarin yapmasi istenenlerdi ve onlar da yaptilar. Onlardan herkes övgü ile bahsederdi, Caliskanligi ile, dürüstlügü ile, temiz aile yapisi ile, birlik ve beraberligi ile hatta ve hatta her gün tras olup kravat takmasi ile dahi takdir edilirdi ki bir firmaya isci lazim sa, önce Türklere sorulurdu, tanidiginiz varsa getirin diye. iste o kusaga saygi duyuyoruz, Hayatta olanlari saygi ile Vefat edenleri Rahmetle aniyoruz. Bu yüzden insan elli sene geriye gitmek istiyor. Ücüncü kusak. iste onlar Birinci kusagin torunlari dirlar. Bir labirentin icine atilmislar, nereye gitseler karsilarina duvar cikiyor, bütün kapilar onlara kapali,.... her yol cikmaz sokak,, aralarinda tek tük kendi yolunu cizip dogruyu bulanlar var, egitim en büyük sorun olmus, var olan imkanlar firsata dönüsememis. egitimin önemi iyi idrak edilememis, Kültürel degerler kaybolmus, dil arapsacina dönmüs, türkcemiz, sadece fikralarda veya müzik dilinde kullanilir hale gelmis alay konusu olmus. En acisi labirente atilmis olan bu nesil orada cogaliyor, orasini dünyalari zandediyorlar evleniyorlar cocuklari oluyor. Hal böyleolunca sivri zekalilar türemis kendi ideolojoleriyle cahil birakilan nesli yem olarak kullaniyor, Vatan millet sakarya, Bir türk dünyaya bedeldir nameleriyle dernekler teskilatlara, teskilatlarsa girtlgina kadar borca gömülüyor. Teskilat idareciler birakin gencligin sorunlarina egilmeyi, gelenlerin kisiligiyle degil cebiyle ilgileniyorlar. biri diyor en büyük teskilat benim. digeri ya allah bismillah.. Allahu ekber. sen de diyorsun ki bir türk dünyaya bedeldir. Vatan millet sakarya, olan gelecegimize oluyor, Genclerimize, cocuklarimiza oluyor. Kendi özgüvenleriyle bir toplum olusturamiyorlar, örnegin ilerde ne olmak istiyorsa onunla ilgili ortam veya platformda bulunma yerine baskalarina ait ideolojilerle sözde sosyal faaliyetler yapiyorlar. Dördüncü kusak. Altmis yil sonra aklimiza gelen, önemini anladigimiz ve artik mecbur birakildigimiz gelecegimizdir. Mecbur birakildik cünkü Bilinçli olarak yillardir sürdürülen dislama, toplumdan soyutlama, Potansiyal sorunlular haline getirildigimiz toplumda tutunacagimiz tek dal, tek kurtulus yolumuzun egitim oldugunu artik biliyoruz. Bunca sorunlari cözmeden onlari hayata hazirlayamayiz. Egitim. Egitim. Egitim.Bu sebeple imkanlarimizi zorlayip cocuklarimizin egitimini en üstün kalitede yapmalarina yardimci olmaliyiz. Herkes türkiyedeki yakinlarinin egitime verdigi önemi görmeye calisirsa aramizda ki yirmi yillik geri kalmisligimizi ucurumu görebiliriz..
Bizleri kaybolustan kurtaracak, Kaliteli egitimli; kariyer sahibi, Kaliteli insan, Güvenilir, Dürüst,aranan ONURLU TÜRKLER olarak bizleri temsil edeceklerdir. kaybolan kusak ....... III.kusagi labirente sokanlardir...... düsünce, ilke ve ideallerinde babasindan hatta dedesinden farkli bir görünüm ortaya koyamadilar. Tipki onlar gibi ayni makinada calisip ayni yerlerde yasadilar. varliklari ile yokluklari belirsiz, ileriye dönük yasam tarzi belirleyememis ve cocuklarina maalisef gerekli egitimi verememisler onlari kendi hallerine birakarak labirente girmelerine neden olmuslardir. Egitimde basarisiz.
Egitimde basarisiz olunca; Meslek sahibi olmak zor, is bulmak cok daha zor,
Üniversite egitimi almak imkansiz ve hayal oluyor.
Bütün bunlar bir araya gelice iste size problemli,istenmeyen,dislanan,sorunyaratan is sahibi olma imkanlari bilincli bir sekilde sistematik olarak ellerinden alinarak, sosyal yardima Hartz IV itilmis ve Devlete yük-masraflilar listesinde en üst seviyeye cikartilmislardir.
Malisef bunlara Kaybolan kusak... yani ikinci Kusak sebeb olmustur.
http://www.akkislali.de/2.html

Dost aranmaz. Dostluga deger verilir.

Bir zamanlar bir atı ve bir köpeği ile birlikte yaşayan bir adam vardı. Aralarında öyle güzel bir dostluk vardı ki, kıskanmamak elde değildi. Bir gün adam, köpeği ve atı ile birlikte kışlık odununu hazırlamak üzere ormana gitti. Bir süre sonra hava değişti, karardı ve gök gürlemeye, şimşekler çakmaya başladı. Derken bir yıldırım, onların üzerine düştü. Adam öbür dünyaya intikal etti; ancak, öldüğünün farkında değildi. Atı ve köpeği ile birlikte kıraç bir alanı geçtikten sonra inanılmaz derece susuzluk çekmeye başladılar. Bir süre sonra etrafı duvarlarla çevrili bir bahçenin kapısına geldiler. Kapıdaki bekçiye selam verdikten sonra, oranın neresi olduğunu sordular. Bekçi oranın cennet olduğunu söyleyince de adam, çok susadıklarını eğer cennette su varsa içmek istediklerini söyledi. Cennetin bekçisi, kendisinin cennete girerek istediği kadar su içebileceğini, ancak cennete hayvanların giremeyeceğini, onların kapıda beklemeleri gerektiğini söyledi. Ancak adam bu öneriye yanaşmadı. Onlar susuz ölürken, ağzından bir yudum bile suyun geçmeyeceğini söyleyerek vakit kaybetmeden başka bir yerde su bulmak üzere oradan ayrıldı. Uzun bir süre yol aldılar. Köpeğinin dili sarkmış, atı sendelemeye, kendisi de düşe kalka yürümeye başlamıştı. Sonunda etrafı duvarlarla örülü bir bahçe kapısına daha geldiler. Adam oradaki bekçiye oranın neresi olduğunu sorunca "Burası cennettir." cevabını aldı. Biraz sıkılarak, içeride su içip içemeyeceklerini sordu. "Elbette burası cennet, dolayısıyla burada su boldur sen ve arkadaşların doyasıya su içebilirsiniz. Buyurun içeri girin," dedi bekçi. Şaşıran adam: "Nasıl olur? Az önce tıpkı bu bahçeye benzer bir bahçenin yanma vardığımızda oranın bekçisi cennet olduğunu, ancak hayvanların giremeyeceğini söyleyerek at ve köpeğimi içeri almamıştı." deyince, bekçi gülümseyerek, "Orası cennet değil cehennemdi. Yanıltmak için öyle yapıldı. Oraya ancak dostlarını satarak, yarı yolda bırakanlar girebilir." diye cevap verdi.
http://www.akkislali.de/2.html

Dünya yörüngesindeki milyonlarca obje ‘Uzay Çiti’ ile izlenecek

İSTANBUL - Amerikan savunma ve havacılık şirketi Lockheed Martin, dünya yörüngesindeki uydular, eski roketler ve çöplerden oluşan milyonlarca objeyi takip edebilmek için ‘Space Fence’ (Uzay Çiti) adı verilen ileri teknoloji ürünü bir radar sistemi geliştiriyor. Bu proje sayesinde gelecekte yapılacak insanlı ve insansız uçuşlar için tehlike arz eden nesneler izlenebilecek ve daha güvenli rotalar tespit edilebilecek.ABD Hava Kuvvetleri, Uzay Çiti için Lockheed Martin ile 107 milyon dolarlık bir anlaşma imzaladı. Firma, 18 aylık sözleşme kapsamında 2009'dan bu yana üzerinde çalıştığı projeyi daha da geliştirecek ve yer tabanlı bir radar sistemi inşa edecek.Yörüngede aktif durumda çalışan uydular, kullanım ömrünü geçirmiş uydular, uzaydan gelen irili ufaklı meteorlar ve diğer milyonlarca nesne 1960’lardan beri Amerikan Hava Kuvvetleri Uzay Gözlem Sistemi tarafından izleniyordu. Bu sistemin yerini alacak olan yeni Uzay Çiti radarları, yörüngedeki çarpışmaları çok daha erken tespit edip önlem alınmasını sağlayacak ve zaman kazandıracak. Uzay Çiti, hâlihazırdaki radarların görebildiğinden çok daha küçük uyduları ve çöpleri belirleme imkânı sağlayacak. Onbinlerce nesne gerçek zamanlı izlenebilecek ve herhangi bir acil durum anında gerekli müdahale yapılabilecek.Uzay Çiti, düşük yörüngedeki (100 – 240 kilometre arası irtifa) bir basketbol topu kadar bile küçük olan nesneleri algılayabilme hassaslığına sahip olacak.Lockheed Martin, proje kapsamında General Dynamics, AT&T ve AMEC firmalarıyla birlikte çalışıyor.

MOR MENEKŞE

Kendini bildi bileli mor menekşeyi çok severdi. Çocukluğunun geçtiği iki katlı evin bahçesinde bahar geldiğinde mor mor açar, mis gibi kokarlardı..Annesi mor menekşeleri hep duvar kenarına dikerdi.. Gölgeyi sever menekşeler derdi. Oysa ögretmeni bitkilerin güneş ışınları ile fotosentez yaptığını anlatmıştı onlara. Bitkiler güneş ışığına muhtaçtı. Mor menekşeler ne tuhaf bitkilerdi, her bitki güneşi severken, onlar neden gölgeyi tercih ediyorlar diye düşündü durdu Hande...Küçük, ufacık aklı ile aslında menekşelerin diğer çiçeklerden farklı olduğunu keşfetmişti, işte belki de menekşeler bu yüzden bu kadar güzeldi. Herkesden farklı olursan, bu hayatta değerli olursun yargısına varmıştı. Daha o yıllarda farklı olmak için uğraş vermeye başladı. ilk olarak, okulda kimsenin yanına oturmak istemediği Hacer'in yanına oturmak istiyorum ögretmenim diyerek başladı farklılıklarla süren hayatı. Hacer bile şaşırmış şaşkın şaşkın bakıyordu onun yüzüne. Hacer çok dağınık, biraz anlama zorlukları olan problemli bir ailenin kızı idi. Hande ise mühendis Kamil Beyin biricik kızı. Ögretmen pek oturtmak istemedi önce Hacer'in yanına Hande' yi. Daha sonra bir tatsızlık çıkmasın diye öğretmen Hande'nin annesini çağırdı. Annesi eve geldiklerinde Hande'ye sordu :
- Neden yavrum Hacer in yanına oturmak istiyorsun?
Hande cevap verdi :
- Geçen baharda menekşeler ekiyorduk hani anne, o gün sen bana menekşeler güneşi sevmez demiştin, oysa her bitki güneşi sever. Menekseler farklı, belki de bu yüzden bu kadar güzeller. Hacer'in yanına kimse oturmak istemiyor. Ben farklı olmak istiyorum. Belki Hacer de güzeldir, onu fark etmek istiyorum, dedi. Annesinin ağzı açık kalmıştı. İlkokul 4. sınıf öğrencisi kızının olgunluğuna hayran kalarak
- Peki kızım kimin yanında istersen oturabilirsin,
dedi. Pazartesi Hande Hacer'in yanında oturmaya başladı. Hem Hande tedirgindi, hem Hacer. Birbirleri ile hiç konuşmuyorlardı . Diğer kızlarda soğumuştu Hande'den. Nasıl Hacer gibi dağınık, bir şeyi, iki kere anlatınca anlayan fakir bir kızın yanına oturmayı istemişti. En çok alınan doktor Cemal Beyin kızı Esin'di. Anne babaları her hafta sonu görüşüyorlar, Hande ve Esin birlikte oynuyorlardı. Nasıl olur da kendi yerine Hacer'i seçerdi. Çok gururu kırılmıştı Esin'in. Hande ile konuşmuyordu. Birgün Hande ve ailesi Esinlerle dağ köylerinden birinde gerçekleştirilecek bir panayıra katılmak için sözleştiler. Hande gene Esin'in somurtacağını bildiği için gitmek istemiyordu. İçin için de Hacer'e kızmaya başlamıştı arkadaşları ile arasının bozulmasına sebep olmuştu. Neden sanki bu kadar dağınıktı, neden her şeyi iki kerede anlıyordu? Yoksa aptal mıydı? Sonra menekşeleri hatırladı hemen düşüncelerinden utandı. Hacer farklı diye yargılamaması gerekiyordu. Hacer'in, kimsenin bilmediği güzelliklerini keşfedecekti. Buna tüm gücü ile inandı. Panayıra gittiklerinde Esin somurtarak karşısında oturuyordu, Hande ile konusmuyordu. Hande canı sıkıldığından biraz dolaşmak için annesinden izin aldı. Köy yolunda yürümeye başladı. Hava iyice soğumuş ve ayaz iyice artmıştı, kar atıştırmaya başlamıştı. Hande karı çok seviyordu, yürüdü, yürüdü. Köye gelmişti. Bir evin önünde durdu. Evin penceresindeki saksıya gözü ilişti. Gözlerine inanamıyordu, bunlar mor menekşelerdi. Ama kıştı ve menekşeler soğuğu hiç sevmezlerdi eve doğru bir adım attı. Kapıda beliren gölgeyi çok sonra fark etti bu Hacerdi. Hande'ye gülümsüyordu.
- Hoşgeldin Hande buyurmaz mısın?
dedi. Biraz ürkek, şaşkınlıkla kapıya doğru ilerledi Hande ve içeri girdi. Oda sıcacıktı odun sobası her yeri ısıtmıştı. "Menekşeler" diyebildi sadece Hande...
- Bu soğukta ?
Hacer gülümsedi ;
- Onlar annem için, annem onları çok sever. Sonra yatakta yatan kadını fark etti Hande.
-Annen hasta mı?'
dedi.
-Evet iki sene önce felç oldu, ona ben bakıyorum, bizim kimsemiz yok, bir tekineğimiz var onunla geçiniyoruz. Ama tüm işler bana baktığı için derslere çalışacak pekvaktim olmuyor, dedi Hacer utanarak. Bir de bizim köyden şehre araç yok, bu yolu her gün yürüyorum o yüzden de çok yorgun okula geliyorum, dersleri anlamakta güçlük çekiyorum. Hande'nin gözleri dolmuştu. Dışarıdan gelen ses ile kendine geldi. Annesi onu arıyordu. Çok merak etmiş olmalıydı. Dışarıya koştu ve annesine sarıldı, ağlıyordu. Bir müddet sonra anne bu Hacer diye tanıştırdı sıra arkadaşını. Hacer'in yaptığı sıcak çorbadan içtiler birlikte. Hande annesine anlattı Hacer'in hayatını, ağlayarak. 'Bir şeyler yapalım anne' dedi. O hafta annesi ve Hande, Hacerlere gidip annesi ve Hacer'i kendi evlerine taşıdılar. Hacer artık Handelerden okula gidip geliyordu, ne dağınıktı, ne de aptal. Sınıfın en iyi öğrencisi olmuştu. Seneler geçti Hacer ve Hande bir arkadaş değil, iki kız kardeşlerdi artık. Mor menekşeler Hande'ye Hacer'i armağan etmişti. Hacer'e ise hem Hande'yi, hem hayatı. Seneler sonra ikisi de evlendi. Hacer şimdi bir doktor. Hande'den vicdanın ne kadar önemli olduğunu öğrendi, hastalarına vicdanıyla birlikte şifa dağıtıyor. Hande ise bir ögretmen. Çocuklara farklı olan şeyleri sevmeyi de ögretiyor. Bir kızı var adı, Hacer Menekşe. Hayatta en çok sevdiği iki şeye birini daha ekledi Hande.
LÜTFEN SEVGiNiZE ÖNYARGI KOYMAYIN. HERŞEY SEVİNCEYE KADAR FARKLIDIR SEVDİKTEN SONRA İSE SEVGİNİN DİLİ HEP AYNIDIR
Bilge'ye ve Gıyasettin Aytaş'a teşekkürler.

Eşekli Kütüphaneci

Güzel İnsan Mustafa Güzelgöz

Hazırlayan : Huriye Özkayagan

Yıl 1943. Genç Mustafa'nın tayini kütüphaneci olarak Ürgüp Tahsin Ağa Kütüphanesi'ne çıkar. Devlet memurluğu o dönemde süper bir şey, çünkü özel sektör falan yok. Bizimki kütüphanede heyecanla okurları bekler; bir gün olur, beş gün olur, gelen giden yok. Etraftakilerle konuşur, herkese anlatır: "Bakın kütüphane bomboş duruyor, gelin kitap okuyun." Gelen giden olmaz. Amirlerine durumu bildirir.
– Kardeşim otur oturduğun yerde, maaşını düzenli alıyon mu, almıyon mu?– Alıyorum.
– Eee, o zaman ne karıştırıyon ortalığı, gelen giden olsa maaşın mı artacak? Başına daha fazla bela alacan, o kütüphaneye yıllardır kimse gelmez zaten.

23 yaşındaki genç memur "Ne yapayım, ne yapayım?" diye düşünür durur. Sonunda aklına bir fikir gelir, eşine söyler. Eşi önce "Deli misin bey?" der, ama kocasının bir şeyler üretme, işe yarama çabasını yakından görünce fikri kabullenir.
O dönem devletteki amirlerinin çıkardığı tüm engellerin tek tek, binbir güçlükle üstesinden gelir. Çünkü o zaman da şimdiki gibi, "Aman bir şey yapmayalım da başımıza bir iş gelmesin. Çalışsan da aynı maaş, çalışmasan da" zihniyeti aynen var.
O bıyıklı, kravatlı, asık yüzlü, sigara kokan, arkalarındaki Atatürk resminden utanmayan, ama ülkesine gram faydası olmayan bürokratları zorlukla ikna eder ve bir eşek alır. İki tane de sandık yaptırır. İki sandığa, kalınlığına göre 180-200 kitap sığar. Sandıkların üstüne "Kitap İade Sandığı" yazar.
Kitapları eşeğe yükler ve köy köy gezmeye başlar.

Kütüphaneye de bir yazı asar: "Sadece Pazartesi ve Cuma günleri açıyoruz." Köydeki çocuklar şaşırır. Eşeğe bir sürü kitap yüklemiş bir amca, o gariban çocukların küçücük ellerine kitapları verir. Düşünün, Noel Baba gibi. Noel Baba yalan, Mustafa Amca ise gerçek. Geyikler yerine eşeği var. Eşek de daha gerçek, Mustafa Amca da.
"Çocuklar bunları okuyun, aranızda da değişin. On beş gün sonra aynı gün gelip alacağım. Aman yıpratmayın, diğer köylerdeki arkadaşlarınız da okuyacak" der.
Mustafa artık Ürgüp'teki kütüphanede bir iki gün durmakta, diğer günler eşeği Yüksel'le köy köy gezmektedir. Köylerdeki çocuklar Eşekli Kütüphaneciyi her seferinde alkışlarla karşılarlar. Kalpleri küt küt atar heyecandan, sevinç içinde yeni kitapları beklerler. Mustafa Amca'nın ünü etrafa yayılır. Diğer devlet memurları makam odalarında sıcak sıcak oturup iş yapmazken, Mustafa'nın eşeği Yüksel yediği otu hepsinden fazla hak etmektedir.
Zamanla insanlar kütüphaneye de gelmeye başlar. Mustafa bakar ki kütüphaneye kadınlar hiç gelmiyor. Zenith ve Singer'e mektup yazar: "Bana dikiş makinesi yollayın, firmanızın adını kütüphanenin girişine kocaman yazayım" der. Zenith dokuz tane, Singer bir tane dikiş makinesi yollar (ilk sponsorluk faaliyeti). Salı günlerini kadınlar günü yapar. Kumaşı alan kadın kütüphaneye koşar. On makine yetmediği için sıra oluşur. Sırada bekleyen kadınların eline birer kitap verir, beklerken okusunlar diye. Okuma-yazma oranının düşüklüğünü görünce halkevlerine okuma yazma kursları vermeye gider. Halıcılık kursları başlatır, bölgede halıcılığı canlandırır. Bu arada valilik Mustafa hakkında dava açar, "kendi görev tanımı dışında davranıyor" diye. 50 yaşına gelen Mustafa Amca baskıyla emekli edilir.

Mustafa Amca köylüler arasında efsane olur, yıllar geçtikçe köylerdeki çocuklarda okuma aşkı yerleşir. 2005 yılında Mustafa Amca vefat eder.
Tüm Kapadokya çok üzülür, aralarında toplanırlar. Ürgüp'e Eşekli Kütüphaneci Mustafa Güzelgöz ve eşeğinin heykelini dikerler.
İnsan var, dokunduğu yere değer katar; insan var, dokunduğu yere değer kaybettirir.
Bakın Nevşehir'den ve bu ülkeden nice müdür, amir, vali, bürokrat, milletvekili, politikacı geçti; binlercesinin adını kimse hatırlamaz ama Mustafa Güzelgöz ve eşeğinin heykeli var...

http://9eylulsatranc.biz/index.php?option=com_content&view=article&id=222:esekli-kutuphaneci&catid=40:sizden-gelenler&Itemid=86

“Siz Nasıl Öğrenirsiniz?”

Öğrenme yaşamın doğal bir parçasıdır, bebekler doğdukları andan itibaren hatta anne karnındayken öğrenmeye başlarlar. Ancak her bireyin sahip olduğu güçlü alanlar ve becerilerine göre farklı bir öğrenme tarzı olabilir. Bazen de farklı öğrenme yöntemlerinin bir arada kullanılması ile en etkili öğrenme ortaya çıkar. Öğrenme tarzlarının doğrusu ya da yanlışı yoktur, ayrıca birini diğerlerine göre daha etkili olarak tanımlamak da yanıltıcı olabilir. Çünkü önemli olan bireysel özellikler ve bireyin en etkili hangi yöntemle öğrenebildiğidir.Öğrenmenin gerçekleşmesi için nörolojik 4 temel işlevin koordinasyon içinde çalışması gerekmektedir. Bu işlevler bir ya da bir kaçında sorun yaşandığında öğrenme becerileri olumsuz olarak etkilenmektedir.Bu işlevlerden ilki olan giriş; duyu organlarından gelen bilgi/uyaranın beynimize iletilmesidir. Bilgini ya da becerinin öğrenile bilmesi için ilk önce algılanması gerekir. Algılama görsel, işitse, duyusal ve hatta tad alma yollarından biri ya da birkaçı ile gerçekleşir.İkinci aşama ise işlem sürecidir. Bu süreçte beyine iletilen uyaran/bilgi değerlendirilir, ve anlamlandırılır. Bu süreçte sıralama, soyut düşünme ve planlama-organizasyon becerilerine ihtiyaç vardır. Örneğin günü planlamak, çanta-masa organizasyonu sağlamak, ders çalışmak yeni bir bilgiyi daha önceden öğrendiğimiz bilgiyle ilişkilendirmek için bu alandaki becerileri kullanırız.Üçüncü aşama olan bellek, bilginin depolanması ve gerektiğinde kullanılmak üzere hatırlanmasını sağlar. Beller ile öğrenme arasında çok güçlü bir ilişki vardır, çünkü bilgi algılanıp, işlense de gerektiğinde kullanılmak üzere geri çağrılması belleğin görevdir. Hatırlama olmadan öğrenmeyi değerlendirmek, gerçekleşir gerçekleşmediğini anlamak zordur.Dördüncü aşama ise çıktı olarak tanımlanır. Bu aşamada ise bilgi ya da uyaran bilişsel süreçlerin sonunda yazı, hareket, okuma, çizim, davranış olarak ortaya çıkar.Öğrenme hangi yöntemle, hangi koşullar altında gerçekleşirse gerçekleşsin bu 4 aşamanın birbirini sorunsuz olarak takip etmesiyle ortaya çıkar.Öğrenmek için tek bir yol/yöntemden söz etmek, öğrenme sürecinin doğasına aykırıdır aslında. Çünkü insanoğlu varolduğu günden bu yana o kadar farklı alanlarda o kadar çok yeni keşif yapmıştır ki tüm öğrenmelerin tek bir şekilde olması mümkün değildir.IQ ve Çoklu Zeka TeorisiSon yıllarda farklı ve bireysel öğrenme süreçleri ile ilgili araştırma ve uygulamalar giderek önem kazanmaktadır. Bu anlayışın belki de ilk adımlarından biri tek bir zeka kavramı olmadığını, IQ kavramının hayat başarısını açıklamak için yetersiz kaldığını belirten Howard GARDNER’ın ortaya koyduğu çoklu zeka teorisidir.Çoklu zeka teorisinde her bireyin öğrenmek, problem çözmek, iletişim kurmak, yeni keşifler yapmak, yaşamak için kullandığı bireysel yetenekler zeka kavramını oluşturur.Çoklu zeka teorisinin ortaya çıkmasındaki en büyük neden IQ kavramını tek başına bireylerin sergiledikleri başarı ve becerileri açıklamakta sınırlılıklara sahip olmasıdır. Pek çok sanatçı, sporcu, kaşif klasik anlamdaki zeka testlerinde başarılı sonuçlar alamamışlardır. Ama bu sonuç onların başarılı ve kendi alanlarında dahi oldukları gerçeğini değiştirmez. Çoklu Zeka teorisi her bireyin sahip olduğu 7 zeka türünden bahseder. Son yıllarda bu 7 zeka türüne sosyal ve kişiler arası ilişkilerdeki beceriyi tanımlayan “Duygusal Zeka” kavramı da eklenmiştir. Çoklu Zeka teorisinde her birey farklı güçlü yanlara, yeteneklere ve becerilere sahiptir. Önemli olan bu alanların farkında olmak ve geliştirmek için uygun yöntemlerle destek sağlamaktır. Her insanın kendini ifade etme, ortaya koyma yöntemi farklıdır. Kimi kendisini sözel olarak daha iyi ifade ederken kimi bunun için müziği, sporu, resmi kullanabilir.Çoklu Zeka Teorisine göre zeka türleriSözel- Dilsel Zeka: Bu zeka türünde bireyler daha çok dinleyerek, konuşarak, okuyarak,yazarak öğrenirler. Yabancı lisan öğrenmeye yatkındırlar. Hikaye yazma, kitap okuma gibi etkinliklerden keyif alırlar.Mantıksal- Matematiksel Zeka: Sayısal problemleri çözme, soyut ve sembolik düşünme becerilerini kullanma, kavramlar ve bilgiler arasında ilişki kurma, tümevarım tümdengelim sistemleri ile düşünme, neden sonuç ilişkisi kurma becerilerini kapsar. Bulmacalar, zeka oyunları, bilgisayar yazılımları (oyun ve programlar) ilgi çekicidir. Bilgiyi sadece yazılı olarak değil grafik ve şemalarla, sayı ve semboller ile daha hızlı takip edebilme becerisine sahiptirler.Görsel-Mekansal Zeka: Düşünme yöntemi ve öğrenme tarzı olarak daha çok görsel imgeler, resimler ve şekiller tercih edenler mekansal zekanın daha baskın olduğu kişilerdir. Kelimelerden çok şekiller, resimler, renkler akılda kalır. Öğrendikleri bilgiyi hatırlamak için görsel ipuçlarından yararlanır. Yeni tanıştıkları birinin adını hatırlamakta zorlanabilirler ama yüzünü ve tanıştıkları ortamı çok kolay hatırlarlar. Yön bulmakta, modeller ve grafikleri algılamakta başarılıdırlar. Maket yapmak gibi üç boyutlu düşünme gerektiren konularda başarılı olabilirler.Bedensel –Kinestetik Zeka: Öğrenmenin gerçekleşmesi için fiziksel olarak katılmaları, aktif olmaları önemlidir. Vücutlarını dengeli bir biçimde kullanabilirler. Özellikle spor dalları, dans, rol yapma gibi alanlara ilgi duyarlar.Müziksel-Ritmik Zeka: Sesler, notalar, ritimler ilgi çekicidir. Yeni ritimler oluşturma, yeni bir sesi algılama ve üretme, sesi kullanma konusunda başarılıdırlar.Kişisel-İçsel Zeka: Kendi duygu ve düşüncelerini tanıma, anlama ve şekillendirmede başarılıdırlar. Kendini ifade etmek için farklı yöntemler (sözel, sanatsal) kullanabilir. olaylar ve duygular üzerine düşünüp, hayatını planlamaya, hedefler belirlemeye odaklanır.Kişiler arası – Sosyal Zeka: Kişiler arası ilişkilerde rahat ve girişgendir. İnsanlar ile iletişim kurma, empati becerisi, dinleme ve kendini ifade etme alanlarında başarılıdır. Farklı sosyal ortamlara rahatça uyum sağlar, kendi yaş grubuyla ya da farklı yaş grupları ile iletişim kurabilir. Mizah yeteneğine sahiptir. Sosyal olaylara karşı ilgilidir, etkinliklere katılmayı, aktif olarak rol almayı, hatta liderlik yapmayı sever. Davranışlarının sonuçlarını iyi değerlendirebilir.Doğa- Varoluşçu Zeka: Doğadaki canlıların yaşamları (var oluşları, yaşam tarzları) ilgi alanıdır. Araştırmaktan ve yeni şeyler öğrenmekten keyif alır. Belgeseller, seyahatler, dergiler, fotoğraflar hem ilgi hem de meslek alanını oluşturabilir.Çoklu zeka teorisinin temelini, bireysel farklılıkların ve her bireyin güçlü yanlarının ortaya çıkarılması için farklı öğrenme ve deneyim fırsatlarının sunulması oluşturur. Öğrenme ve gelişim için tek bir alana yatırım yapmak, tek bir yol izlemek kişisel potansiyelinin sınırlanması anlamına gelmektedir.Öğrenme TarzlarıPeki ya öğrenme stilleri ne anlama gelir? Örneğin siz eve yeni bir elektronik alet aldığınızda oturup kullanma kılavuzunu baştan sona okuyup sonra mı çalıştırırsınız yoksa deneme yanılma yöntemi ile düğmelere basarak,menüyü kurcalayarak aletin özelliklerini kendiniz mi keşfedersiniz, bir bilgiyi araştırmak istediğinizde internetin başına geçip saatlerce konu ile ilgili sitelere mi bakarsınız, yoksa çevrenizdeki kişilerden bilgi ve fikir almayı mı tercih edersiniz, gördünüz şeyler mi yoksa dinledikleriniz mi daha çok aklınızda kalır…Aslında çoklu zeka teorisi ile paralel bir kavramdır öğrenme tarzlarıHer bireyin bilgili en etkili öğrenme şekli, yöntemi demektir. Kimimiz dinleyerek kimimiz görerek kimimiz uygulayarak daha iyi öğreniriz. Bireyin kendi öğrenme tarzını keşfetmesi, kendine en uygun öğrenme yöntemlerini fark edip, kullanması hayattaki uyum ve başarısının artması anlamına gelir.Çocuklar için öğrenme hayatın ilk gününden itibaren bir yaşam tarzıdır aslında. Günlerinin her anını öğrenerek geçirirler. Öğrenme kavramını sadece akademik hayatla ya da yeni bir bilginin öğrenilmesi olarak görmek oldukça sınırlı bir bakış açısıdır. Öğrenmek hayattır. Bu nedenle nasıl hayatı yaşamanın tek bir yolu ve doğrusu yoksa öğrenmenin de tek bir tarzı olamaz. Ama yine de öğrenmenin tarzlarını gruplamak gerekirse 4 temel yöntem üzerinde durulabilir.İşitsel: İşitsel becerileri güçlü olan bireyler, dinleyerek öğrenmeyi tercih ederler. Aslında en geleneksel, okullarda sıklıkla kullanılan öğrenme yöntemi de budur. Bu yönü güçlü olan çocuklar okulda avantajlı duruma geçebilirler.Bilgiler işitsel olarak sunulduğunda daha kolay takip ederler, dinlemeyi okumaya tercih edebililer. Sınava hazırlanırken kendi başına okumak yerine biri onlara anlattığında ya da kendileri yüksek sesle tekrarladıklarında bilgiyi daha kolay öğrenirler.İşitsel öğrenmeyi desteklemek için;- Ders çalışırken yüksek sesle okumak, daha sonra dinlemek üzere bunları kaydetmek- Kelime oyunları oynamak- Birlikte hikayeler yaratmak, bunları kaydetmek ya da yazıya geçirmek- Arkadaşları ya da sizinle birlikte anlatarak, tartışarak ders çalışabileceği ortam oluşturmakGörsel: Görsel becerileri güçlü olan çocuklar için izlemek öğrenmenin en etkili yoludur. Resimler, grafikler, şekiller öğrenmenin kalitesini arttırır. Görsel uyaranlar dikkatini çeker, sadece düz yazılı bir metni okumak onlara sıkıcı gelebilir, resim ve şemalar ile desteklenmiş öğrenme materyaline daha çok ilgi gösterirler.Görsel öğrenmeyi desteklemek için:- Önemli bilgiler , anahtar kelimeler için hatırlatıcı kartlar hazırlamak- Okuma metnindeki anahtar kelimelerinin altını çizmek- grafik ve şemalarla öğrenilecek konuyu desteklemek- Planlama ve organizasyon gerektiren işlerde tablolar kullanmak- Ezberlenmesi gereken formül ve tanımları görsel kartlar haline getirip panoya asmak öğrenmeyi pekiştirecek yöntemler arasındadır.Fiziksel: Fiziksel ya da hareket ederek öğrenme becerilerine sahip olan çocuklar için öğrenme materyali ve ortamının hareketli olması önemlidir. Bir aletin nasıl çalıştığını izlemek, dokunmak, aktif olarak süreçte yer almak öğrenmeyi daha etkili kılar. Genel olarak özellikle okul öncesi dönemde çocuklar fiziksel olarak öğrenmeyi daha çok kullanırlar. Dikkat süreleri kısa olduğu için ilgiyi canlı tutmayı sağlayan en önemli etken aktif olarak öğrenmenin bir parçası olmalarıdır.Öğrenmek için işin mutfağında olmayı tercih ederler.Fiziksel öğrenmeyi desteklemek için:- Öğrendiklerini gösterebilecekleri ortamlar hazırlamak- Çevre gezilerine katılmak- Laboratuar ortamı öğrenmeleri için en ideal ortamlardır- Evde deneyler yapması, modeller üretebilmesi için uygun ortam ve fırsatlar hazırlamakMantıksal: Öğrenmek için ilişki kurmayı, sorgulamayı, karşılaştırmayı, problem çözme ve düşünme becerilerini kullanırlar. Soyut düşünme becerileri ve muhakeme yetenekleri güçlüdür. Soru sormak ve sorgulamak onlar için bir yaşam tarzıdır. Sanatsal ya da yaratıcı düşünme alanında çok başarılı olmasalar da düzen ve rutin işler konusunda başarılıdırlar.Mantıksal öğrenmeyi desteklemek için:- Strateji oyunları, lego, yap boz tarzı oyunlar ilgilerini çeker ve düşünme becerilerini geliştirir.- Bilgisayar oyunları içinde problem çözme becerilerine yönelik olanları tercih edebilirsiniz.- Deneyler fiziksel öğrenme yöntemini kullanan çocuklar kadar mantıksal öğrenme becerilerine sahip çocuklarında ilgisini çeker.Anne-babalara öneriler*Çocuğunuzun bireysel özelliklerinin, güçlü yanlarının farkında olun, hangi ortam ve durumlarda daha etkili öğrendiğini gözlemleyin.*Öğrenme tarzları kişiden kişiye farklılık gösterir, sizini için etkili ve verimli olan bir yöntem çocuğunuz için işlevsel olmayabilir. Siz dinleyerek öğrenirken çocuğunuz görsel bir öğrenici olabilir. Genel olarak çocuklar için aktif olarak öğrenmeye katılabildikleri öğrenme fırsatları daha verimli ve etkili olacaktır.*Düşünce becerilerinin gelişimi somuttan soyuta doğru gerçekleşir. Yeni bilgiler ve becerileri öğretirken ilk olarak somut öğrenme fırsatları sunmak (örneğin para kavramını öğretirken ilk olarak evde alışveriş oyunu oynamak sonra markete birlikte gitmek) daha sonra soyut becerileri (para hesabı ile ilgili yazılı- sözlü-zihinden problemleri çözmek) destelemek etkili olacaktır.*Öğrenme tarzı ne olursa olsun okul öncesi dönemden itibaren çocuğun problem çözme ve düşünme becerilerini desteklemeye yönelik etkinlikler ileriki yıllardaki öğrenmeyi olumlu olarak destekleyecektir. Olaylar karşısında farklı bakış açısına sahip olabilmek, saçmada olsa değişik çözüm alternatifleri yaratabilmek, düşünme becerilerindeki esnekliği koruyabilmek öğrenme için birincil koşuldur.*Okul öncesi dönemden itibaren oyun ve oyuncak seçiminde farklı becerileri destekleyen seçimler yapmak, tek bir alana yatırım yapmaktansa çocuğun görsel, işitsel bedensel ve bilişsel becerilerini geliştirmesine fırsat sağlamada önemlidir.*Öğrenme için motivasyon şarttır. Öğrenilecek materyalin çocuğun ilgisini çekmesi, öğrenmek için istek duyması materyalinin nasıl sunulduğu ile yakından ilgilidir. Hayvanlar hakkında 10 sayfalık bir yazıyı okumaktansa o konu ile ilgili bir cd’yi izlemek, hayvanat bahçesini ziyaret etmek daha verimli olabilir.*Birden fazla yöntemi bir arada kullanmak öğrenilecek bilginin kalıcılığını destekler. Aynı bilgiyi hem sözel hem görsel olarak sunmak çocuğun daha kolay öğrenmesine yardımcı olur.*Geleneksel yöntemlerle yetişmiş ebeveynler olarak yeni öğrenme tarzlarına uyum sağlamak, yaratıcılığınızı kullanarak farklı öğrenme fırsatları hazırlamak her zaman kolay olmayabilir. Ama sizlerde kendi öğrenme tarzlarınızı keşfedip, eğitim alanındaki yeni gelişmeleri takip ederseniz çocuğunuzun öğrenmesini destekleyebilirsiniz*Öğrenme sadece okulda gerçekleşmez hatta okula başlama çağına kadar geçen ilk 7 yıl çocuğun gelişimindeki en önemli, en verimli ve öğrenmenin en fazla olduğu yıllardır. Yani gelecek için yapılacak yatırımın en gerekli olduğu yılar çocuk ve anne-babanın en yoğun birlikte olduğu yıllardır.*Öğrenmenin miktarından daha önemli olan öğrenmenin kalitesidir. Ezbere dayalı öğrenme yöntemlerindense keşfetmeyi, düşünmeyi, aktif olmayı destekleyen öğrenme yöntemleri daha kaliteli ve kalıcı bilgiye sahip olmayı destekler.
Ece Akın Bakanay
Uzman Psikolojik Danışman